Աշխատողների առողջություն և անվտանգություն

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ ԵՎ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԵՐՈՎ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԻ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքային օրենսգրքի 253-րդ հոդվածով` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է.

1. Հաստատել կազմակերպության աշխատողների անվտանգության ապահովման և առողջության հարցերով հանձնաժողովի գործունեության կարգը` համաձայն հավելվածի:

2. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվանից վեց ամիս հետո:

Continue reading

Հակաերթևեկության կանոններ

Հեծանվավազք է բարձրանում: Bike- ի բաժնետոմսերը տեղադրվում են երկրի բոլոր քաղաքներում: Աշխատողների մեծ թիվն անցնում է երկու անիվների վրա: Եվ ավելի շատ մարդիկ պատրաստում են թարմ օդ եւ ֆիթնես: Նրանց թիվ մեկ խնդիրը բոլորի մեջ է: Երթեւեկությունը, մասնավորապես, ապահովվում է ավտոմեքենաներով զբաղվող փողոցներով նավարկելու ժամանակ:

Continue reading

Առաջին օգնություն ՝ավտովթարի ժամանակ

Դեպքի վայրի զննում

Արդյունավետ առաջին օգնություն ցուցաբերելու համար դուք պետք է կարողանաք կողմնորոշվել տարբեր արտակարգ իրավիճակներում: Ժամանակին եւ ճիշտ ձեռնարկված առաջին օգնության քայլերը տուժածի կյանքի համար կարեւոր նշանակություն ունեն:

Continue reading

Գիտակցություն, գիտակցության խանգաևման ձևերը

Գիտակցությունը արտաքին ազդակների հանդեպ ուղեղի բնածին կամ ձեռքբերովի ռեակցիաների ամբողջությունն է, որի միջոցով օրգանիզմը ապահովում է կապը արտաքին միջավայրի հետ։Խանգարման ընղհանուր նշաններ• նյարդային համակարգի խանգարումներ՝— տեսողության, խոսքի, լսողության, կողմնորոշման, հիշողության, զգացողության և այլն,

Continue reading

Բարձր ջերմաստիճանից առաջացած ջերմային խանգարումներ

Հայաստանում ամռան շոգ ու տապ օրերին, երբ ջերմաստիճանը հասնում է մինչեւ 40 աստիճան եւ ավելի, հաճախ են հանդիպում բարձր ջերմաստիճանի գերազդեցության հետեւանքով առաջացած ջերմային խանգարումներ: Ցավոք, փորձը ցույց է տալիս, որ մեծ մասամբ անտեղյակ ենք, թե ինչպես պետք է վարվել այդ դեպքում, ինչ պետք է անել:

Continue reading

Ցնցումային նոպաներ

Ի՞նչ անել, եթե ինչ-որ մեկի մոտ առաջացել են ցնցումներ

Ցնցումների պատճառները

Կան ցնցումային նոպայի սկզբին նպաստող որոշ իրավիճակներ կամ գործոններ (տրիգերներ), որոնցից ավելի հաճախ հանդիպում են՝

Continue reading

Կենդանիների կծած վերքեր

Կատաղության դեմ պայքարի համաշխարհային օրն է

Կատաղությունը (հիդրոֆոբիա) սուր վիրուսային զոոնոզ հիվանդություն է` կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարումներին բնորոշ ախտանշաններով: Դրանք են` լուսավախությունը և ջրավախությունը: Մարդու մոտ կլինիկական այս ախտանշանների ի հայտ գալու դեպքում հիվանդությունն ավարտվում է մահով:

Բնության մեջ վարակի հիմնական աղբյուրը և պահոցը (ռեզերվուար) գիշատիչ կենդանիները, չղջիկները, առնետներն են, իսկ կենցաղում` ընտանի կենդանիները (շներ, կատուներ), գյուղատնտեսական կենդանիները:

Մարդու համար վարակի աղբյուր կարող են լինել հիվանդության գաղտնի շրջանում կամ կատաղության կլինիկական դրսևորումներով կենդանիները: Գաղտնի շրջանը պայմանավորված է վնասվածքի/կծվածքի տեղակայմամբ, ծանրությամբ և կարող է տատանվել մի քանի օրից մինչև 1 տարի և ավելի:

Կարդացեք նաև

Վարակի փոխանցման մեխանիզմը մարդու անմիջական շփումն է վարակի աղբյուրի հետ (մաշկի կամ արտաքին լորձաթաղանթների ամբողջականության խախտում` կծելու, թքոտելու, ճանկռելու և այլնի արդյունքում, ինչպես նաև թքոտում` մաշկի և արտաքին լորձաթաղանթների ամբողջության պահպանման դեպքում):

Կատաղություն հիվանդության հարուցիչը լավ պահպանվում է ցուրտ պայմաններում, արագ ոչնչանում է մինչև 560 տաքացնելիս:

Կատաղություն հիվանդությունը հատուկ բուժում չունի: Կանխարգելիչ պատվաստումները համարվում են նաև բուժում՝ հետևաբար անհրաժեշտ է կենդանիների (հատկապես՝ թափառող, անհայտ և վայրի) կծելու, մաշկը թքոտելու դեպքում, մանավանդ, երբ կա մաշկի վնասվածք, ԱՆՄԻՋԱՊԵՍ դիմել բժշկական օգնության՝ համապատասխան պատվաստումները ստանալու և հիվանդության զարգացումից զերծ մնալու համար:

Վիրակապության ձևեր

 

 

Դեսմուրգիա (հուն․՝ δεσμός — «կապ, վիրակապ» և έργον — «գործ»), վիրաբուժության բաժին, որն ուսումնասիրում է կապերի և վիրակապերի տեսակները, դրանց դնելու եղանակներն ու նպատակները:

Վիրակապը համալիր միջոց է, որը կիրառվում է վերքն արտաքին միջավայրի ներգործությունից պաշտպանելու նպատակով: Վիրակապերը կազմված են երկու մասերից ՝ բուն վիրակապից (վիրակապական նյութը դրված վերքի վրա) և ամրացնող մասից (կապ), որը պահում է վիրակապական նյութը մարմնի մակերեսի վրա:

Վիրակապությունը բուժական պրոցեդուրա է, որի ընթացքում հեռացվում է հին վիրակապը, հարդարվում վերքի շրջապատը, մշակվում բուն վերքը, հեռացվում կարերը, մանրէազերծ վիրակապական նյութով ծածկվում վերքը, վիրակապական նյութով ամրացվում է վերքի մակերեսը:

Կապեր դնելու համար օգտագործվում են փափուկ և կոշտ կապեր, որոնք դրվում են ըստ կապեր դնելու համար կիրառվող նյութի տեսակի:

Կոշտ կապերը կիրառվում են կոտրվածքների դեպքում բուժական անշարժացման համար և դրվում են հիմնականում գիպսով:

Փափուկ կապեր

Այս տեսակի կապերը դրվում են փափուկ վիրակապական նյութերի օգնությամբ: Կան փափուկ կապերի տեսակներ.

  • հասարակ ՝ պաշտպանող (պաշտպանում է վերքը և վնասվածքի վայրը արտաքին վնասակար ներգործությունից)
  • ճնշող (հատկապես արյունահոսությունը դադարեցնելու նպատակով) իմոբիլիզացնող
  • անշարժացնող (փոխադրամիջոցային, բուժական)
  • օկլյուզիոն (հերմետիկորեն փակում է հաղորդակցությունը մարմնի և արտաքին միջավայրի միջև)
  • շտկող (ուղղում է մարմնի որևէ մասի ոչ ճիշտ դիրքը)

Վիրակապական նյութը ամրացնելու եղանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Recovery position maneuver.jpg

Վիրակապական նյութն ամրացնելու համար կիրառվում են բինտեր՝ թանձիվե, առանձգական ցանցախողողակաձև, առանձգական, գործվածքե խողովակաձև և սոսնձային կապեր՝ կլեոլային, սպեղանիային, կոլոդիումային և գլխաշորային կապերը:

Սոսնձային կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս տեսակի կապերը կիրառվում են ոչ մեծ վնասվածքների և վիրահատական վերքի շրջանում, անկախ նրանց տեղակայումից: Եթե տվյալ մասում կա մազածածկույթ, ապա այն նախապես սափրվում է: Սոսնձային կապերը դրվում են կապը սոսնձելով մաշկի վրա կլեոլի, կոլոդիումի կամ կպչուն սպեղանու օգնությամբ:

Կլեոլային կապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սա դնելու համար վերքի վրա դրված վիրակապի շուրջը մաշկին քսվում է կլեոլ 3-4 սմ լայնքով, թողնում են, որ չորանա 1-2 րոպե: Ձգված թանզիվով ծածկվում է վիրակապը և մաշկի այն հատվածը, որտեղ քսված է կլեոլը: Թանզիվի եզրերն ամուր սեղմում են մաշկին: Այսպիսի կապը հեշտ և արագ է դրվում, սակայն թացանալու դեպքում այն պոկվում է:

Կոլոդիումային կապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապը դնելու համար վերքի վրա դրվում է վիրակապական նյութը և ծածկվում թանզիֆե կտորով: Շատ հաճախ այսպիսի կապը ձգում և գրգռում է մաշկը:

Կպչուն սպեղանիային կապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կպչուն սպեղանին գործվածքի շերտ է, որը մի կողմից ծածկված է սոսնձով: Այն լինում է կոճի ձևով: Սպեղանու սոսնձով պատված կողմը մանրէազերծ է և կարելի է անմիջապես դնել վերքի վրա: Կպչուն սպեղանու թերթիկները դրվում են վիրակապական նյութի վրայից և սոսնձում են երկու կողմից մաշկի հետ: Այս կապի երկար օգտագործումը կարող է առաջացնել մաշկի գրգռվածություն, բշտերի և թրման առաջացում:

Գլխաշորային կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապի համար կիրառվում է որևէ վիրակապական նյութի հավասարասրուն եռանկյունաձև կտորը: Գլխաշորը հաճախ կիրառվում է ձեռքը կախելու համար ՝ ձեռքի և անրակի վնասվածքների դեպքում: Գլխաշորային կապեր են դրվում նաև գլխի վիրավորման ժամանակ, ուսի շրջանում, ստինքի վրա, կոնքազդրային հոդի վրա, ոտնաթաթի, հետույքի, դաստակի և սրունքի վրա: Անհրաժեշտության դեպքում օգտագործվում է երկու գլխաշորային կապեր:

Գործվածքե խողովակաձև բինտերով կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապերը նախատեսված են վիրակապական նյութը ամրացնելու համար գլխի և վերջույթների վնասվածքների դեպքում:

Առաձգական ցանցախողովակաձև բինտերով կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախատեսված են վիրակապական նյութը և դեղանյութը մարմնի ցանկացած մասին ամրացնելու համար: Այս բինտերը պատրաստվում են առաձգական թելերից, որոնք հյուսված են արհեստական և բամբակե թելերի հետ: Սրանց կիրառումը զգալիորեն տնտեսում է վիրակապական նյութը, հեշտացնում է կապի դնելը և խնայում է ժամանակը; Այս բինտերը կարելի է կիրառել մի քանի անգամ լվանալուց և մանրէազերծելուց հետո:

Բինտային կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բինտը նախատեսված է վիրակապական նյութի ամրացման համար և հնարավորություն է տալիս ստեղծելու անշարժացնող կապեր հենաշարժական ապարատի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում, եթե այն ներծծվում է պնդացող նյութով (գիպս): Ճիշտ դրված կապը պետք է.

1.ծածկի մարմնի հիվանդ մասը,

2.չխանգարի ավշ և արյան շրջանառությունը,

3.չխանգարի հիվանդին,

4.ունենա հարդարուն տեսք,

5.լավ ամրացված լինի մաշկի վրա:

Գոյություն ունեն բինտե կապերի որոշ տեսակներ.

  • շրջանաձև կապ
  • պարուրաձև կապ
  • սողացող կապ
  • կրիանման կապ
  • ութաձև կամ խաչաձև կապ
  • հսկաձև կապ
  • հետադարձ կապ

Գլխի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխի կապերը դրվում են 5 սմ լայնություն ունեցող բինտերով: Դրանք պետք է լինեն ճնշող: Գլխի վնասվածքները և վերքերն ուղեկցվում են ուժեղ արյունահոսությունով, որը դադարեցնել հնարավոր է միայն ճնշող կապով: Բացառություն են կազմում բորբոքական հիվանդությունները, կարբունկուլները և ֆուրունկուլները, երբ ճնշումը ցանկալի չէ:

Շրջանաձև կամ բոլորակ կապը կիրառվում է ճակատի, քունքայինև մասամբ ծոծրակի շրջանները ծածկելու համար:

Գոյություն ունեն գլխի կապերի մի քանի տիպեր.

  • հետադարձ կապ
  • հիպոկրատի գլխարկ
  • թասակաձև կապ
  • աչքի կապ (մոնոկուլյար)
  • աչքերի կապ (բինոկուլյար)
  • սանձիկաձև կապ
  • ականջի կամ նեապոլիտանական կապ
  • պարսատաձև կապ

Պարանոցի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարանոցի կապը պետք է լավ ամրացնի վիրակապական նյութը և միևնույն ժամանակ չդժվարացնի շնչառությունը և չճնշի արյան անոթները, հատկապես երակները: Այս պատճառով էլ պարանոցի վրա նպատակահարմար չէ շրջանաձև կապը, քանի որ, բինտի ձիգ պտույտ կիրառել չի կարելի, իսկ թույլ դրված պտույտների դեպքում կապը կսկսի պտտվել: Նման դեպքում կիրառվում է խաչաձև կապը, որը վիրակապական նյութը պարանոցի և ծոծրակի վրա ֆիկսելու համար հարմար է:

Կրծքավանդակի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարուրաձև կապը և Կրծքավանդակի խաչաձև կապը կիրառվում է կրծքավանդակի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման համար:

Դեզոյի կապը կիրառվում է վերին վերջույթը ֆիքսելու համար բազկոսկրի և անրակի կոտրվածքների և հոդախախտերի դեպքում:

Վելպոյի կապը կիրառվում է կրծքագեղձի հեռացման վիրահատումից, ուսահոդի հոդախախտի ուղղումից հետո, ինչպես նաև անրակի կոտրվածքը անշաչժացնելու համար:

Կրծքագեղձի (ստինքի) կապը կիրառվում է կրծքագեղձի բորբոքային հիվանդությունների դեպքում վիրակապական նյութը ամրացնելու, կրծքագեղձը պահպանելու, ինչպես նաև վիրահատումից հետո ճնշելու համար:

Որովայնի և կոնքազդրային շրջանի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որովայնի վերին շրջանի կապ դրվում է որովայնի առաջային մասի և գոտկային շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:
Որովայնի ստորին մասի և կոնքազդրային հոդի կապ դրվում է որովայնի ստորին մասի և կոնքազդրային հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում, և դրվում է հասկաձև կապ:

Աճուկային շրջանի կապ դրվում է աճուկային շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Վերին վերջույթի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսագոտու հասկաձև կապ կիրառվում է ուսահոդի փակ վնասվածքների և վերքերի, ուսագոտու, անութափոսի և բազկի վերին երրորդականի թարախաբորբոքային հիվանդությունների դեպքում:

Անութափոսի կապ : Բինտի գալարներն ամրացվում են բազկի շուրջը և դրվում է հասկաձև կապ:

Արմնկային հոդի հեռացող կրիաձև կապը կիրառվում է հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Նախաբազկի կապը դրվում է պարուրաձև կապի նման:

Դաաստակի մատի կապը կիրառվում է վիրակապական նյութը մատի վրա ամրացնելու համար, նրա վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Ձեռնոցաձև կապը կիրառվում է մի քանի մատներ միաժամանակ կապելու անհրաժեշտության դեպքում, որը միավորում է յուրաքանչյուր մատի վրա դրված պարուրաձև կապերը: Կապը կիրառվում է դաստակի բոլոր մատների ջերմային վնասվածքների և վիրավորումների դեպքում:

Դաստակի առաջին մատի հասկաձև կապը կիրառվում է առաջին մատի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում՝ վիրակապակն նյութը ամրացնելու համար:

Դաստակի հետադարձ/թաթմանաձև կապը կիրառվում է դաստակների այչվածքների և ցրտահարումների դեպքում:

Ստորին վերջույթի կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Immobilisations.jpg

Ազդիր կապ ՝ սովորաբար դրվում է պարուրաձև կապ:

Ծնկահոդի հեռացող կրիաձև կապը կիրառվում է հոդի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Սրունքի կապ՝ կիրառվում է բարձրացող պարուրաձև կապը:

Ոտնաթաթի առաջին մատի ութաձև կապը կիրառվում է առաջին մատի վնասվածքներ և հիվանդություններ դեպքում:

Սրունք-թաթային հոդի ութաձև կապը կիրառվում է սրունք-թաթային հոդի և վիրակապական նյութը ֆիքսելու համար:

Ծնկահոդի շրջանի ութաձև կապ : Ծալված ծնկահոդի վրա դրվում է կրիաձև կապ: Ուղղված ծնկահոդը կարելի է կապել սովորական պարուրաձև կամ ութաձև կապով:

Ամբողջ ոտնաթաթի կապը կիրառվում է մատների և ողջ ոտնաթաթի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման դեպքում:

Ոտնաթաթի կապն առանց մատներն ընդգրկելու կիրառվում է ոտնաթաթի վնասվածքների և հիվանդությունների բուժման համար, առանց մատների ախտահարման:

Կրունկի շրջանի կապը կիրառվում է կրունկի շրջանի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Ծայրատի կապը դրվում է վերջույթը անդամահատելուց հետո:

Ամրակապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սա հատուկ հարմարանք է ՝ պատրաստված կտորից,կաշվից, մետաղից, և կիրառվում է որովայնի խոռոչի թույլ տեղամասերը ամրացնելու համար:Ամրակապը սովորաբար կիրառվում է որովայնի ճողվածքների դեպքում, երբ հիվանդին որևէ պատճառով վիրահատել չի կարելի:

Կոշտ կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կապերը կիրառվում են որևէ մարմնամասին անհրաժեշտ դիրք տալու նպատակով (անշարժացնող կապեր) կամ նրա ոչ ճիշտ դիրքը ուղղելու նպատակով (շտկող կապեր): Բուժական նպատակով կոշտ կապեր դնելու ժամանակ հաճախ օգտագործվում են արագ պնդացող նյութեր՝ գիպսօսլահեղուկ ապակի: Անշարժացնող կապերը դրվում են տուժածին բուժհիմնարկություն տեղափոխելուց առաջ, որոնք պատրաստվում են պինդ նյութերով՝ փայտմետաղպլաստմասսա:

Գիպսե կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիպսն իրենից ներկայացնում է կալցիումի սուլֆատը, որը ստացվում է բնական գիպսե քարը 140 ° C ջերմաստիճանում բովելուց հետո: Կան գիպսե բինտեր և գիպսե լոնգետներ: Դրանք պատրաստվում և պահպանվում են հատուկ գիպսի վիրակապարաններում:

Գիպսե կապերը լիում են ամբողջական և ոչ ամբողջական:

Լոնգետային կապը կիրառվում է այնտեղ, որտեղ անշարժացման համար լովին բավական է ամրացումը կատարել լոնգետով և շրջանաձև գիպսե կապի ամրացման համար, այս դեպքում սկզբում օգտագործվում են լոնգետները, որոնք ամրացվում են շրջանաձև գիպսե կապով: Գիպսե մահճակալիկներն օգտագործում են ողնաշարի տուբերկուլյոզի և նրա ձևախախտումները շտկելու համար: Գոյություն ունեն գիպսե կապերի որոշ տեսակներ.

  • կտրվածք ունեցող գիպսե կապ
  • պատուհանավոր գիպսե կապ
  • կամրջաձև գիպսե ապ
  • թորակոբրախիալ գիպսե կապ
  • կոկսիդային գիպսե կապ
  • հոնիտային գիպսե կապ

Գիպսե սեղմիրան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սա կիրառվում է ողնաշարի վնասվածքների և հիվանդությունների դեպքում:

Գիպսե կապերը կարող են լինել բամբակ-թանզիվային տակդիրով և առանց տակդիրի: Բամբակ-թանզիվային տակդիրով կապը հիմնականում կիրառվում է օրթոպեդիկ պրակտիկայում, իսկ առանց տակդիրովը ՝ կոտրվածքների բուժման դեպքում:

Գիպսե կապերի հեռացմա

Վերքեր

Վերքերը բնորոշվում են տեղային 3 հիմնական հատկանիշներով.

  1. եզրերի լայնաբացում (բացվածք), որը պայմանավորված է վերքերի մեծությամբ,
  2. խորությամբ ու տեղադրությամբ,
  3. ցավ և արյունահոսություն՝ կախված անոթների և նյարդերի վնասումից։

Օրգանների և հյուսվածքների անատոմիական ու ֆունկցիոնալ խանգարումներից բացի, որոշ վերքեր պատճառ են դառնում սակավարյունության և շոկի (արյան առատ կորստից), ինչպես նաև վերքային, այդ թվում անաերոբ (գազային գանգրենա, փայտացում) վարակի։

Վերքերն ըստ առաջացման պատճառի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիրաբուժական կար

Ըստ առաջացման պատճառների վերքերը լինում են.

  • վիրահատական
  • հրազենային

Հրազենային վերք

Ըստ հյուսվածքների վնասման բնույթի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ հյուսվածքների վնասման բնույթի վերքերը լինում են.

  • սալջարդված
  • ծակված
  • պատռված
  • ջնջխված
  • կծած
  • թունավորված
  • միջանցիկ և այլն

Ըստ վարակի առկայության[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ վարակի առկայության վերքերը լինում են.

  • ասեպտիկ
  • ինֆեկցված,

Ըստ մարմնի խոռոչները թափանցելու ունակության[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարմնի խոռոչները (թոքամզի, որովայնի, գանգի, հոդերի) թափանցելու.

  • թափանցող
  • չթափանցող

Վերքերի բնութագիրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թափանցող վերքերը վտանգավոր են մարմնի խոռոչները վարակի ներթափանցման և այդ խոռոչներում տեղադրված օրգանների վնասման տեսակետից։

Ծակած վերքերը հաճախ խորն են լինում, որոնք և վտանգ են սպառնում վերքերի խորքում գտնվող օրգաններին և արյան անոթներին։

Սալշարդված, կտրած և հատած վերքերը բնորոշվում են մեծ քանակությամբ ջնջխված անկենսունակ հյուսվածքների և արյան մակարդուկների առկայությամբ, որոնք նպաստում են վարակի (հատկապես անաերոբ) զարգացմանը։

Կծելուց առաջացած վերքերը կարող են բարդանալ ծանր վարակի զարգացմամբ (օրինակ, կատաղություն

Վերքերի ապաքինումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերքերի ապաքինումը պայմանավորված է նրանց բնույթով և վարակի առկայությամբ։

Առաջնային ձգումով լավանում են գծային կտրված, չվարակված վերքերը՝ լայնաբացումը վերացնելու և ծայրերը մոտեցնելու դեպքում (կարերի, կեռիկների, կպչուն սպեղանու օգնությամբ)։ Վերքերի ճեղքը լցվում է արյան մակարդուկներով, ֆիբրինով և վնասված ու մեռուկացած հյուսվածքներով, որոնք հեռանում են վերքային արտադրության հետ կամ ենթարկվում են ֆագոցիտոզի և հետագայում լրացվում հատուկ բջիջներով՝ ֆիբրոբլաստներով։

Երկրորդ օրվա վերջին սկսվում է վերքի եզրերի արյունատար մազանոթների ներաճումը, 5-7-րդ օրը ֆիբրոբլաստներից և նոր գոյացած անոթներից ձևավորվում է սպիական հյուսվածք, սկսվում է այն ծածկող էպիթելի ռեգեներացում։ Երիտասարդ շարակցական հյուսվածքի փոխարկվելը կայուն սպիի տևում է ամիսներ։ Եզրերը չմոտեցրած, ինչպես նաև ինֆեկցված և թարախային պրոցեսով բարդացած վերքերը ապաքինվում են երկրորդային ձգումով և անցնում են վերքի խոռոչը լցնող հատիկավորման փուլով, իսկ եզրերն աստիճանաբար ենթարկվում են էպիթելացման։ Ծանր հիվանդությունների, հյուծման, ավիտամինոզների հետևանքով նույնիսկ վիրահատական վերքերը ապաքինվում են երկրորդային ձգումով։ Առաջին օգնության (որը ձեռնարկում է հիվանդը կամ ցույց են տալիս շրջապատող մարդիկ) հիմնական նպատակը վերքերի երկրորդային վարակման կանխումն է, արյունահոսության դադարեցումը և հանգիստ վիճակ ստեղծելը։ Վերքի շրջակա մաշկը մաքրում են ջրով, եթերով կամ սպիրտով թրջած բամբակով, թանզիֆով, ծածկում են ստերիլ անձեռոցիկով, ամրացնում բինտով կամ կպչուն սպեղանիով։ Ոչ առատ արյունահոսությունը սովորաբար դադարեցնում են թանզիֆե ճնշող վիրակապով, առատ զարկերակային արյունահոսության դեպքում, բացի վիրակապից, վերքից բարձր դրվում է լարան (ժգուտ)։ Վերքերը կոտրվածքի հետ զուգակցվելիս կիրառում են անշարժացում։ Որակյալ առաջին օգնությունը (առաջնային վիրաբուժական մշակում) ցույց է տալիս վիրաբույժը, վերքից հեռացնում է անկենսունակ հյուսվածքները, արյան մակարդուկները, օտար մարմինները, կապում արյունահոսող անոթները, կտրում սալջարդված, պոկված, ճմլված վերքերի եզրերն ու հատակը, կարում հանգուցակարերով։ Այս բոլորը նպաստում է վերքերի առաջնային ձգումով լավացմանը։ Ինֆեկցված վերքերի ժամանակ դրվում են «հետաձգված» կարեր, որոնք կապվում են 2-3 օր անց՝ թարախի բացակայության դեպքում։ Կատարվում է փայտացման առանձնահատուկ կանխարգելում, ներարկվում հակագանգրենային շիճուկ, կանխվում վերքային հյուծումը։ Թարախային վերքերի բուժման համար լայնորեն կիրառվում են ֆիզիոթերապևտիկ մեթոդներ, օգտագործվում հականեխիչ միջոցներ, կալիումի պերմանգանատի լուծույթ, հիպերտոնիկ լուծույթ, անտիբիոտիկներ, սուլֆանիլամիդներ և այլն։

Ծխախոտի վնասակար ազդեցությունները

Ամենատարածված վնասակար սովորություններից մեկը հանդիսանում է ծխելը:

Չնայած մեծ թվով մարդիկ գիտեն ծխելու վնասակար լինելու մասին, բայց քչերն են գիտակցում նրա պոտենցիալ վտանգավորությունը:

Ծխախոտի ծուխը պարունակում է ավելի քան 4200 տեսակի տարբեր նյութեր, որոնցից մոտ 200 վտանգավոր են մարդու օրգանիզմի համար: Դրանցից առավել վտանգավոր են նիկոտինը, ածխածնի օքսիդը, բենզպիրենը, խեժը, մի շարք ծանր մետաղներ, ռադիոակտիվ նյութեր և այլն, որոնք ունեն քաղծկեղածին ազդեցություն մարդու օրգանիզմի վրա: Ծխախոտի ծխի տոքսիկ ազդեցության մոտ 1/3 բաժին է ընկնում նիկոտինին: Նիկոտինը օրգանիզմում վնասազերծվում է լյարդում, երիկամներում , թոքերում, բայց դրա քայքայման արդյունքում առաջացած նյութերը օրգանիզմից հեռանում են ծխելուց 10-15 ժամվա ընթացքում:

Ծխախոտը վնաս է հասցնում գրեթե բոլոր օրգաններին և օրգան համակարգերին: Ծխող մարդկանց մոտ ի համեմատ չծխողների, մի քանի անգամ ավելի հաճախ են հանդիպում քաղծկեղային հիվանդությունները: Ծխողների մոտ թոքի քաղծկեղից մահանալու ռիսկը մոտ 22 անգամ ավելի բարձր է , քան չծխող անձանց մոտ: Ծխելը բարձրացնում է նաև շրթունքների, բերանի խոռոչի ըմպանի, կերակրափողի չարորակ նորագոյացությունների առաջացման ռիսկը:

Ծխախոտի ծուխը անցնելով շնչառական համակարգ ազդում է ամբողջ շնչառական համակարգի վրա : Նրանում պարունակվող վնասակար նյութերը առաջացնում են բերանի, քթի խոռոչի, կոկորդի, շնչափողի, բրոնխների լորձաթաղանթի գրգռում, քրոնիկական բորբոքային պրոցեսների առաջացում , հանգեցնելով քրոնիկական բրոնխիտների, թոքերի էմֆիզեմայի, թոքերի քրոնիկական օբստրուկտիվ հիվանդության, թոքերի չարորակ նորագոյացությունների առաջացման:

Սիստեմատիկ ծխողների մոտ զարգանում են սիրտ-անոթային համակարգի բազմաթիվ ախտահարումներ (զարկերակային ճնշման բարձրացում, սրտի իշեմիկ հիվանդություն, սրտամկանի ինֆարկտ, ուղեղային արյան շրջանառության խանգարումներ):

Ծխախոտը վնասում է նաև մարսողական համակարգը նպաստելով կերակրափողի, ստամոքսի և տասներկումատնյա աղու էրոզիաների, խոցի, ինչպես նաև գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսային հիվանդություն առաջացմանը:

Հ.Գ. Ծխելը ոչ միային սարսափելի է ծխողի առողջության համար, այլ նաև շրջապատի համար: Առո՛ղջ եղեք …