Հայոց լեզու թվական

Տրված բացարձակ թվականները արմատի կրկնությամբ և ածանցման միջոցով դարձնել բաշխական, նույնը դարձնել նաև դասական:
Մեկ, չորս,  հինգ, ութ, ինը, տասը, տասնինը:
Մեկական, չորսական, հնգական, ութ – ութ, իննական, տասական, տասնինը – տասննինը։
Առաջին, չորրորդ, հինգերորդ, ութերորդ, իններորդ, տասներորդ, տասնիններորդ։

Գործնական աշխատանք

1.Հետևյալ բառերից վերջածանցների օգնությամբ կազմիր նվազական-փաղաքշական նշանակությամբ գոյականներ:
Պատանի պատանյակ, որբ որբուկ, աթոռ աթոռակ, մարդ մարդուկ, որդի արդյակ, մուկ մկնիկ, էշ իշուկ, հորթ հորթուկ, ծեր ծերուկ, կղզի կղզյակ, գիրք գրքրույկ, գունդ գնդիկ, աղավնի աղավնյակ, թիթեռ թիթեռնիկ, հատոր հատորյակ, ձուկ ձկնիկ, աղջիկ աղջնակ, առու առվակ, դուռ դռնակ, հոգի հոգիակ, հյուղ հյուղակ, արտույտ արտույտիկ, ծով ծովակ:
Continue reading

Գործնական քերականություն

1.Կազմիր տրված գոյականների սեռական հոլովաձևերը:
Ապարանք ապարանքի, ամառ ամառվա, տարի տարվա, հորաքույր հորաքրոջ, ձի ձիյու, ընկերուհի ընկերուհու, կնքահայր կնքահոր, աղջիկ աղջկան, բնություն բնության, մարդիկ մարդկանց, կանայք կանանց, մորաքույր մորաքրոջ, գործընկեր գործընկերոջ, ամուսին ամուսնու, ամպ ամպի, լեռ լեռան, այգի այգաւ, տանտիկին տանտիկնոջ, օգնություն օգնության, աշուն աշնան, սեր սիրո, կորուստ կորստյան, գառ ագառան, գիշեր գիշերվա, Արամենք Արամենց, անկյուն անկյան, մայր մոր:

Continue reading

Գործնական աշխատանք 06.03.

1. Տրված բառերի սեռական հոլովը կազմիր, ընդգծիր վերջավորությունները և բացատրիր հոլովաձևերի տարբերությունը:
Ծառ – ծառի, սեղան – սեղանի,  ուսանող – ուսանողի, րոպե – րոպեի, գինի – գինու, տիրուհի – տիրուհու, այգի – այգու, հոգի – հոգու, օր – օրվա, ժամ – ժամվա, ամիս – ամսվա, գարուն – գարնան, որոշում – որոշման,  ձմեռ – ձմռան, քույր – քրոջ, ընկեր – ընկերոջ, տանտիկին – տանտիկնոջ, հայր – հոր, մայր – մոր, եղբայր – եղբոր, անկյուն – անկյան, սյուն – սյան, տուն – տան, ուրախություն – ուրախության, սեր – սիրու, կորուստ – կորստի, աղջիկ – աղջկա:
2. Որևէ, ինչ-ինչ, ոչ մի, այլևայլ, յուրաքանչյուր, ամբողջ, բոլորբառերի հետ եզակի կամ հոգնակի թվով գոյականներ գործածիր:
3. Արկղ, ժամացույց, հանդապահ, ծրագիր, երեխա, տիկին, թռչուն, վագր, մեծատուն, հացատուն, տղամարդ, գառ, գրագիր, նուռ, ականակիր, նավթահոր, մատենագիր, դեղատուփ, խմբերգ, գրաշար, դիմագիծգոյականների հոգնակին կազմիր:
4. Տրված պարզ գոյականներից կազմիր երկուական բարդ գոյական այնպես, որ դրանք լինեն առաջին արմատ, և բացատրիր հնչյունափոխությունը:
Վայրկյան, մատյան, սառույց, գույն, ալյուր, բույս, կյանք:

 

Հայերենում կա ութ հոլովվում` արտաքին – վեց, ներքին – երկու:

Արտաքին հոլովվումներն են ի, ու, վա, ան, ոջ, ց: Գրքի, հոգու, տարվա, աշնան, ընկերոջ, Վարդանանց:

Ներքինն է ան, ոն – տուն տան, անկյուն անկյան

Այս հոլովումներից բացի ունեն քնաև թեք հոլովվումներ որոն ընդհանուր օրինաչափությունից դուրս են: Սեր- սիրո, աղջիկ -աղջկա, գառ – գառան, հույս – հուսո, գալուստ գալստյան, կորուստ – կորստյան

Բառբառներ

Արցախի բառբառ

Ըլբաստրակ- նապաստակ
Ուռութանա- առավոտյան
Ըժմաժենք- երեկո
Դբուրուգյուն- իրիկամուտ
Խզյատակ- վզակոթ
Կռնատակ- թևատակ
Դաբան- կրունկ
Կարկաժ- դդում
Փարդա-  վարագույր
Կնոխե- շուտ
Ճղոպուր- ընկույզ
Տկողեն- պնդուկ
Չայդան- թեյնիկ
Ռխկալի- կափրիչ
Կռզնոտ- խուճուճ
Մուկլիմանդիլ- սարդոստայն
Շուլուղ- կատակ
Պղոճ- բլոճ
Մոկուն-մուկ

Մարտունու բարբառ

Դոր ա կեթաս ուրես գնում
Թալել գցել
Իմալ ես ոնցես
Նստուկ նստած
Կարտոլ կարտոֆիլ
Խաց հաց
Մկա հիմա
Հիրիկվան  իրիգուն
Էտա այն
Խինգ հինգ
Սոլեր կոշիկ
Ջոջ մեծ
Հօրի ինչու
Քե կսեմ քեզ կասեմ
Կապուկ կապած
Լարի դաս արի ստեղ
Խավ ու ճիվ հավեր

Հայոց լեզու

Ալամաթել կեղտոտել
Այբեջար տգեղ
Այտա- այ տղա
Ապեր- մեծ եղբայր
Ապի- հայր
Արիմարել- խառնշտորեն
Բգդրել- նեղել
Բեդասլ անազնիվ
Գդոլակ կարճ
Գլխավեր գլխի վայր
Գողինք անկողին
Գրդկապ քարկապ
Դեղցըքի դեղձենի
Դեսնի այս կողմերը
Դըվերել իջնեկ
Դիրի- դուրեկան
Ըդքամ- այդքան
Ըխպհար- աղբանոց
Ընքամ այնքան
Ըստե  այստեղ
Թավաքելի անիմաստ
Ժախռ մոլախոտ
Խոկալ զզվել
Ծպկներավոր ծոպավոր

Թումանյանի ծննդյան օրը թանգարանում

Երեկ` 19.02.2019, մենք գնացել էինք նշելու Թումանյանի 150 ամյակը իր տուն-թանգարանում: Կային շատ մարդիկ: Տոնական տրամադրություն էր թանգարանում: Մենք արտասանեցինք նրա բանաստեղծություներից ու քառյակների փոքր մասը: Երգեցինք նաև նրա գրած բանաստեղծությունից կազմված երգը: Իսկ հետո, երբ մենք դուրս եկանք թանգարանից, գնացին Կասկադ: Ճիշտ է, չբարձրացանք վերև, բայց օրն անցավ շատ ուրախ: Իսկ հետո մի քանի հոգով գնացինք Հյուսիսային պողոտա, ման եկանք, կերանք պաղպաղակ և գնացինք տուն: Օրը անցավ շատ ուրախ և գեղեցիկ: Չեմ մոռանա այդ օրը: Հովհաննես Թումանյանը մեզ` երիտասարդներիս, շատ հիանալի օր պարգևեց:

 

Ֆլեշմոբային առաջադրանքներ

1. Ընդգծի՛ր այն բառերը, որոնց մեջ կա քար արմատը:

Պայքար, կայծքար, որձաքար, քարտեզ, քարատակ, քարբ, Պորտաքար, քարտուղար, նախշքար, երկնաքար, քանքար:

2. Ո՞րն է ավելորդ:

Պատշար, դարբին, բրուտ, ատաղձ, մատռվակ, հյուսն, քարտաշ,  որմնադիր

3. Ո՞ր բառերն օրինաչափությանը չեն ենթարկվում:

Լեռնցի, փաստացի, արևելցի, հարևանցի,  հարավցի,  բազմաբերդցի, գերազանցի, ուռուտցի:

4  Տրվածներից որոնք, ավելանալով խոսք  բառին, կարտահայտեն փոխաբերական իմաստ:

Ծանր, կեղտոտ, կիսատ, մահացուուրախ, կցկտուր, տեղին, թթու:

5  Քանի հնչյունափոխված բառ կա նախադասության մեջ:

Առվի  եզրին  կանգնած՝ նա հանկարծ  նկատեց դստեր՝ ջրերի վրայով վազող  կարմրավուն ծաղկազարդ  գլխաշորը:

6  Հ. Թումանյանի հետևյալ ասույթներից ու թևավոր խոսքերից ո՞րը ո՞ր բացատրությանն է համապատասխանում: Նշի´ր նաև, թե որ ստեղծագործությունից է:

«Էս սարն իմն է», «Մեր ապրուստն ինչ է՝ մի կտոր չոր հաց, էն էլ հրե՜ն հա՝ երկնքից կախված» «Պսակեցին Մարոյին, տվին չոբան Կարոյին», «Բալը թանկ է», «Բանը հասավ դիվանբաշուն», «Տանը վե´ր ընկիր՝ իլիկ պտտիր»:

Ավելորդ շռայլություն չցուցադրելու համար –

Դեռահաս աղջկան կայացած տղամարդու հետ  ամուսնանալիս –

Գործը դատարան հասնելու դեպքում –

Տղամարդու արժանապատվությունը վիրավորելիս –

Աղքատ մարդու վաղվա օրվա անորոշությունը շեշտելիս –

Հանրային սեփականությանը տիրանալու դեպքում —